Waarom perfectionisme eigenlijk heel goed bij het Metaalelement past

Misschien herken je dit: je hebt iets gemaakt. Een tekst geschreven, je huis opgeruimd, een presentatie voorbereid of een plan uitgewerkt. Eigenlijk is het goed. Misschien zelfs méér dan goed.

Maar toch zie jij vooral:

• dat ene zinnetje dat nog beter kan.
• dat ene hoekje dat niet helemaal klopt.
• dat detail dat een ander waarschijnlijk niet eens zou opmerken.

Dus je past het nog even aan.

En daarna nog een keer.

Totdat het niet meer gaat over iets mooi maken, maar over de angst dat het nog niet goed genoeg is.

Dat is een interessante beweging wanneer we ernaar kijken vanuit de Chinese 5 elementen. Want perfectionisme heeft eigenschappen die verrassend goed passen bij het Metaalelement.

Niet omdat Metaal per definitie perfectionistisch is. Maar omdat een van de kwaliteiten van Metaal het vermogen is om te verfijnen.

En juist een kwaliteit kan, wanneer hij uit balans raakt, een valkuil worden.

Metaal ziet wat waarde heeft

Denk eens aan metaal zoals we dat in de natuur vinden.

Het kostbare zit vaak verborgen in gesteente en aarde. Het moet worden gevonden, gewonnen, gescheiden en verfijnd voordat zichtbaar wordt wat werkelijk waardevol is.

Die beweging past prachtig bij het Metaalelement.

Metaal gaat over onderscheid maken.

• Wat heeft waarde?
• Wat niet meer?
• Wat wil ik bewaren?
• Wat mag ik loslaten?

Het is dan ook niet toevallig dat binnen de Chinese geneeskunde de Long en de Dikke Darm bij het Metaalelement horen.

• De Long ontvangt.
• De Dikke Darm laat los.

Symbolisch zit daar een belangrijke levensbeweging in: het vermogen om te ontvangen wat voedend en waardevol is en afscheid te nemen van dat wat je niet langer nodig hebt.

Metaal helpt ons als het ware om het goud van het gruis te onderscheiden.

Verfijnen is iets anders dan perfectioneren

Wanneer Metaal in balans is, kan er een prachtig gevoel voor kwaliteit ontstaan.

Je voelt wanneer iets klopt.

Je kunt hoofd- van bijzaken onderscheiden. Je hoeft niet alles te bewaren, niet overal ja tegen te zeggen en niet iedere gedachte even serieus te nemen.

• Je kunt schrappen.
• Versimpelen.
• Verfijnen.

En misschien is dat wel een belangrijk verschil tussen verfijning en perfectionisme.

Verfijning vraagt: Wat heeft werkelijk waarde?

Perfectionisme vraagt: Is het wel goed genoeg?

Verfijning haalt weg wat overbodig is.

Perfectionisme blijft vaak toevoegen, controleren, aanpassen en verbeteren.

Verfijning kan rust geven.

Perfectionisme bijna nooit.

Wanneer kwaliteit verandert in strengheid

De kracht van een element kan doorschieten. Het vermogen om te onderscheiden kan veranderen in voortdurend beoordelen. Het oog voor detail kan ervoor zorgen dat je alleen nog ziet wat niet klopt.

Hoge standaarden kunnen veranderen in eisen waaraan jij, en misschien ook de mensen om je heen, nauwelijks kunnen voldoen.

En het verlangen naar kwaliteit kan langzaam veranderen in: "Het is nog niet goed genoeg."

Of misschien nog pijnlijker: "Ík ben nog niet goed genoeg."

Dan gaat perfectionisme niet meer over wat je maakt of doet. Het raakt je eigenwaarde. En juist daar zit nog een mooie laag van het Metaalelement.

Metaal en eigenwaarde

Metaal wordt vaak verbonden met waarde en kostbaarheid. Denk aan goud, zilver en andere edelmetalen. We hoeven goud niet voortdurend te vertellen dat het goud is. De waarde zit al in het materiaal zelf.

En misschien mogen we onszelf soms op dezelfde manier bekijken.

Je waarde ontstaat niet doordat je alles perfect doet.

• Niet doordat iedereen tevreden met je is.
• Niet doordat je nooit fouten maakt.
• Niet doordat je altijd sterk bent, alles afmaakt of aan je eigen hoge verwachtingen voldoet.

Toch proberen we soms onze waarde voortdurend te verdienen.

• Nog iets beter ons best doen.
• Nog iets harder werken.
• Nog iets meer geven.
• Nog iets meer leren.
• Nog iets beter voor anderen zorgen.

Alsof er ergens een denkbeeldige grens bestaat waarna je eindelijk kunt zeggen: Nu ben ik goed genoeg.

Maar die grens verschuift telkens. Want perfectionisme heeft zelden een eindpunt.

Misschien hoeft het niet beter, maar helderder

De beweging van Metaal nodigt uit tot een andere vraag.

Niet: Hoe kan ik dit nóg beter maken?

Maar: Wat is hier essentieel?

Dat is een totaal andere beweging.

• Misschien hoeft je agenda niet nóg efficiënter te worden ingericht, maar mag er iets uit.
• Misschien hoef je niet nóg beter te worden in grenzen aangeven, maar mag je stoppen met uitleggen waarom je een grens hebt.
• Misschien hoef je niet nóg meer kennis te verzamelen voordat je iets deelt, maar mag je vertrouwen op wat je al weet.
• Misschien hoeft je huis niet perfect opgeruimd te zijn, maar wil je alleen ruimte creëren voor wat belangrijk voor je is.

En misschien hoef jij jezelf niet voortdurend te verbeteren.

Misschien mag je vooral ontdekken wat er overblijft wanneer je alles wat je denkt te moeten zijn, langzaam loslaat.

De herfst laat het ieder jaar zien

Metaal hoort bij de herfst. En kijk eens wat de natuur in de herfst doet.

Een boom kijkt niet naar zijn bladeren en denkt: Deze moet nog iets groener. Die daar hangt niet helemaal symmetrisch. En misschien moet ik er nog drie bijmaken.

De beweging gaat de andere kant op. De boom trekt zijn energie terug. Laat los wat zijn functie heeft gehad. Wordt eenvoudiger.

Kaler.

Essentiëler.

Niet omdat de boom mislukt is. Maar omdat loslaten onderdeel is van zijn natuurlijke cyclus. Dat vind ik misschien wel een van de mooiste lessen van het Metaalelement: groei betekent niet altijd dat er iets bij moet komen.

Soms ontstaat groei doordat er iets af mag.

Perfectionisme maakt je wereld steeds kleiner

Perfectionisme lijkt soms behulpzaam.

Het zegt:

• Controleer het nog één keer, dan weet je zeker dat het goed is.
• Bereid je nog iets beter voor, dan kan er niets misgaan.
• Wacht nog even met delen totdat je er helemaal klaar voor bent.

Daarmee probeert perfectionisme misschien zekerheid te creëren.

Maar ondertussen kan je bewegingsruimte steeds kleiner worden.

• Je durft minder makkelijk iets nieuws te proberen.
• Je stelt dingen uit.
• Je blijft schaven aan iets dat eigenlijk al klaar was.
• Je vergelijkt jezelf met een ideaalbeeld dat nauwelijks haalbaar is.

En misschien vergeet je daardoor iets belangrijks:

dat iets waardevol kan zijn zonder perfect te zijn.

De kunst van goed genoeg

"Goed genoeg" klinkt voor een perfectionist misschien bijna als opgeven.

Alsof je genoegen neemt met middelmatigheid.

Maar goed genoeg kan juist een heel bewuste keuze zijn.

Het betekent niet: Het maakt me niet uit.

Het kan betekenen: Ik zie dat dit waardevol is en ik weet wanneer ik mag stoppen.

Dat vraagt onderscheidingsvermogen. En daarmee komen we eigenlijk weer terug bij de gezonde kwaliteit van Metaal.

• Weten wat aandacht verdient.
• Weten wat je kunt laten liggen.
• Weten wanneer iets af is.
• Weten welke stem behulpzaam is en welke stem alleen maar kritiek levert.

Een andere vraag aan jezelf

Wanneer je merkt dat je blijft verbeteren, aanpassen, controleren of twijfelen, kun je jezelf eens vragen:

Ben ik nu aan het verfijnen… of probeer ik te bewijzen dat het goed genoeg is?

Voel eens wat die vraag doet.

Want soms wil iets werkelijk nog aandacht.

En soms is het al lang klaar.

Dan zit de oefening niet in nóg iets toevoegen.

Maar in je handen ervan af durven halen.

Het laten staan.

Het de wereld in sturen.

En accepteren dat er misschien een foutje in zit. Dat iemand er iets van vindt. Dat jij het over een jaar anders zou doen.

Dat maakt wat je hebt gemaakt niet waardeloos.

Net zoals jouw imperfecties niets afdoen aan jouw waarde.

Wat mag er af?

Misschien is dat uiteindelijk wel een veel mooiere vraag voor het Metaalelement dan:

Wat moet ik nog verbeteren?

Vraag jezelf eens: Wat mag er af?

• Welke verwachting mag je loslaten?
• Welke lat hoeft niet meer zo hoog?
• Welke versie van jezelf probeer je nog steeds hoog te houden?
• Waar besteed je eindeloos veel energie aan terwijl het nauwelijks waarde toevoegt?
• En waar zou je kunnen zeggen: Dit is genoeg.

Niet vanuit onverschilligheid. Maar vanuit vertrouwen. Want Metaal leert ons niet om alles perfect te maken.

Metaal leert ons om te onderscheiden wat werkelijk waardevol is.

En soms ontdek je pas wat werkelijk van waarde is… wanneer je stopt met eraan te schaven.